Czyste Powietrze — zasady i procedura

Wnioskodawcą jest osoba fizyczna będąca właścicielem lub współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Nie wnioskuje za właściciela wykonawca ani sprzedawca urządzenia; pełnomocnik może to zrobić wyłącznie na podstawie pisemnego pełnomocnictwa złożonego razem z wnioskiem. Przy współwłasności program wymaga uregulowania sytuacji między współwłaścicielami — najczęściej ich zgody. Znaczenie ma też stan budynku i sposób jego użytkowania: część kosztów przestaje być kwalifikowana, gdy w budynku wydzielono lokal użytkowy albo prowadzona jest działalność gospodarcza. Granice tych ograniczeń są opisane w dokumencie programu.

Wysokość wsparcia zależy od dochodu, a program ma własną definicję dochodu i własny sposób jego dokumentowania. Kwota z zeznania podatkowego nie zawsze jest tą, o którą pyta wniosek: liczy się skład gospodarstwa domowego i rodzaj źródeł przychodu. Przy niższych dochodach potrzebne bywa zaświadczenie wydawane przez gminę, które ma ograniczony termin ważności — sprawdź go w dokumencie programu, zanim złożysz wniosek, bo zaświadczenie potrafi „przeterminować się” w trakcie kompletowania reszty papierów.

Trzon programu to wymiana starego, nieefektywnego kotła na paliwo stałe na źródło ciepła spełniające wymagania programu, wraz z pracami, które zmniejszają zapotrzebowanie budynku na energię: ocieplenie przegród, wymiana stolarki, wentylacja, dokumentacja. Katalog kosztów kwalifikowanych jest zamknięty i wymieniony w załączniku do programu; wydatek spoza katalogu nie zostanie rozliczony, nawet gdy jest sensowny technicznie. Urządzenia i materiały muszą spełniać wymagania techniczne programu — NFOŚiGW prowadzi w tym celu listę zielonych urządzeń i materiałów (ZUM). Zakres obowiązku i sposób weryfikacji konkretnego modelu opisuje dokument programu. Sam dobór źródła ciepła zostawiamy poza tą stroną; podstawy pojęciowe zebraliśmy w tekście Pompy ciepła — podstawy.

1. Złożenie wniosku — elektronicznie w systemie wskazanym na stronie programu albo w gminnym punkcie konsultacyjno-informacyjnym, jeżeli gmina taki prowadzi.
2. Ocena formalna i ewentualne wezwanie do uzupełnienia braków, z krótkim terminem odpowiedzi.
3. Rozstrzygnięcie i zawarcie umowy o dofinansowanie; dopiero ono określa zakres i termin realizacji.
4. Realizacja przedsięwzięcia i zebranie dokumentów: faktur, protokołów, kart urządzeń.
5. Wniosek o płatność i rozliczenie — możliwe w częściach, jeżeli program dopuszcza transze.

• Brak tytułu prawnego do budynku albo dane niezgodne z księgą wieczystą i ewidencją gruntów.
• Dochód wykazany inaczej, niż wymaga tego program, albo zaświadczenie po terminie ważności.
• Wydatki poniesione przed datą, od której program dopuszcza koszty kwalifikowane.
• Urządzenie niespełniające wymagań technicznych programu.
• Faktury bez wymaganych danych lub wystawione na osobę inną niż wnioskodawca.
• Brak odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia w wyznaczonym terminie.

Umowa wyznacza termin zakończenia prac i złożenia wniosku o płatność; przekroczenie go jest częstszą przyczyną utraty pieniędzy niż błąd na etapie składania wniosku. Beneficjent musi liczyć się z kontrolą na miejscu, także po wypłacie, oraz z obowiązkiem zwrotu środków przy nieprawidłowościach. Osobna pułapka dotyczy podatków: wydatku sfinansowanego dotacją nie odlicza się w ramach ulgi termomodernizacyjnej, a gdy dotacja wpłynie już po odliczeniu, odliczoną kwotę dolicza się do dochodu za rok otrzymania zwrotu.