Objaśnienie określeń

Słowniczek pojęć OZE

Kilkanaście pojęć wraca w przepisach o odnawialnych źródłach energii, w rozliczeniach ze sprzedawcą prądu i w regulaminach programów dopłat. Jest dla osób, które czytają umowę, rachunek albo wniosek i chcą sprawdzić, co dokładnie znaczy użyty tam termin.

Stan na sierpień 2026 r.

Hasła wyjaśniają znaczenie pojęć, a nie stawki ani parametry konkretnych urządzeń. Definicje wynikają z ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne oraz z art. 26h ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy hasłach dotyczących programów dopłat wiąże brzmienie dokumentu programu z dnia złożenia wniosku.

Hasła od A do Z

Hasło 1. Autokonsumpcja: Część energii wytworzonej w instalacji, która zostaje zużyta na miejscu i nigdy nie trafia do sieci. Im wyższa autokonsumpcja, tym mniej energii przechodzi przez rozliczenie ze sprzedawcą. Pojęcie opisuje proporcję, a nie urządzenie.
Hasło 2. COP: Współczynnik efektywności pompy ciepła (ang. coefficient of performance): iloraz ciepła oddanego przez energię elektryczną pobraną. Podaje się go dla określonych warunków pomiaru, więc dwie wartości COP porównuje się tylko wtedy, gdy zmierzono je tak samo.
Hasło 3. Depozyt prosumencki: Zapisana w złotych wartość energii wprowadzonej do sieci, gromadzona na koncie prosumenckim u sprzedawcy. Środkami tymi opłaca się wyłącznie energię pobraną z sieci. Po 12 miesiącach od przypisania niewykorzystana część staje się nadpłatą, którą sprzedawca zwraca w pieniądzu do końca 13. miesiąca — do 20% wartości energii wprowadzonej w danym miesiącu przy rozliczeniu według ceny miesięcznej RCEm albo do 30% przy rozliczeniu według godzinowej ceny RCE; nadwyżka ponad pułap jest umarzana. Mechanizm opisuje strona net-billing krok po kroku.
Hasło 4. Falownik: Urządzenie zamieniające prąd stały z modułów fotowoltaicznych na prąd przemienny o parametrach wymaganych w instalacji budynku i w sieci. Jak zachowuje się konkretny model, to pytanie do wykonawcy instalacji, nie do słowniczka.
Hasło 5. Kogeneracja: Jednoczesne wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w jednym procesie. Zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji ustawa o podatku dochodowym wymienia wśród przedsięwzięć termomodernizacyjnych.
Hasło 6. Magazyn energii: Urządzenie pozwalające zatrzymać energię i oddać ją do zużycia później; prawo energetyczne traktuje magazynowanie jako czynność odrębną od wytwarzania i poboru. Magazyn nie zwiększa ilości energii wytworzonej — przesuwa moment jej zużycia. Formalności zebrano na stronie magazyny energii — stan prawny.
Hasło 7. Mikroinstalacja: Instalacja odnawialnego źródła energii o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączona do sieci o napięciu niższym niż 110 kV. Od tej definicji zależy uproszczony tryb zgłoszenia do operatora.
Hasło 8. Moc przyłączeniowa: Moc określona w umowie z operatorem systemu dystrybucyjnego, wyznaczająca granicę poboru dla danego przyłącza. Jej zmiana jest sprawą wobec operatora sieci, a nie wobec sprzedawcy energii — to dwa różne podmioty i dwie różne umowy.
Hasło 9. Net-billing: Wartościowy system rozliczania prosumentów, obowiązujący od 1 kwietnia 2022 r.: energię wprowadzoną do sieci i pobraną wycenia się osobno, każdą według innej ceny. Zastąpił system opustów, w którym rozliczano kilowatogodziny. Właścicieli instalacji zgłoszonych najpóźniej 31 marca 2022 r. objęły opusty na 15 lat.
Hasło 10. Operator systemu dystrybucyjnego (OSD): Spółka, do której sieci przyłączony jest budynek. OSD odpowiada za licznik, przyłącze, zgłoszenie mikroinstalacji i za dane pomiarowe; nie sprzedaje energii i nie prowadzi rozliczenia prosumenckiego. Obszar działania OSD wynika z miejsca przyłączenia i nie da się go wybrać.
Hasło 11. Opłata kogeneracyjna: Pozycja rachunku za energię elektryczną związana ze wsparciem wytwarzania w wysokosprawnej kogeneracji, naliczana od energii pobranej z sieci. Jest jednym z powodów, dla których wartość energii oddanej i koszt energii kupionej to dwie różne wielkości.
Hasło 12. Opłata mocowa: Składnik rachunku za energię elektryczną służący finansowaniu gotowości źródeł wytwórczych do pracy. Wysokość i sposób jej ustalania wynikają z przepisów o rynku mocy i zmieniają się w kolejnych latach — stawkę sprawdź na własnym rachunku.
Hasło 13. Opłata OZE: Pozycja rachunku związana z systemem wsparcia odnawialnych źródeł energii, naliczana od energii pobranej z sieci. Nie jest to opłata „za posiadanie fotowoltaiki” — ponoszą ją wszyscy odbiorcy. Pozostałe składniki wyjaśnia strona jak czytać rachunek za prąd.
Hasło 14. Prosument: Odbiorca końcowy, który wytwarza energię elektryczną w mikroinstalacji na własne potrzeby i może wprowadzać nadwyżkę do sieci, przy czym wytwarzanie nie jest przedmiotem jego przeważającej działalności gospodarczej.
Hasło 15. RCE: Rynkowa cena energii elektrycznej wyznaczana dla poszczególnych godzin doby. Od 1 lipca 2024 r. według RCE wycenia się energię wprowadzoną do sieci przez prosumentów rozliczanych w net-billingu. Znaczenie ma więc nie tylko ilość oddanej energii, ale i godzina.
Hasło 16. RCEm: Miesięczna rynkowa cena energii elektrycznej — jedna wartość dla całego miesiąca. Prosumenci, którzy zaczęli wytwarzać energię przed 1 lipca 2024 r., mogą pozostać przy rozliczeniu według RCEm; przejście na rozliczenie godzinowe wymaga oświadczenia złożonego u sprzedawcy.
Hasło 17. SCOP: Sezonowy współczynnik efektywności pompy ciepła: uśredniona sprawność w całym sezonie grzewczym, a nie w jednym punkcie pomiarowym. Wymagania techniczne programów dopłat bywają opisywane właśnie tym parametrem.
Hasło 18. Sprzedawca energii: Podmiot, z którym zawiera się umowę na zakup energii i który wystawia rachunek. To sprzedawca prowadzi konto prosumenckie, zapisuje depozyt, zwraca nadpłatę i przyjmuje oświadczenie o zmianie sposobu wyceny. Sprzedawcę można zmienić; operatora sieci — nie. Rozróżnienie tych dwóch podmiotów wraca w całym wydaniu, bo większość nieporozumień w rozliczeniu bierze się z pomylenia ich rolami.
Hasło 19. Taryfa G11 i G12: Taryfy dla gospodarstw domowych. W G11 cena energii jest jedna przez całą dobę; w G12 doba dzieli się na strefy o różnych cenach, a godziny stref wyznacza operator. Wybór taryfy zmienia sposób naliczania rachunku, nie zużycie energii.
Hasło 20. Termomodernizacja: Przedsięwzięcie zmniejszające zapotrzebowanie budynku na energię do ogrzewania i ciepłej wody, ograniczające straty energii albo zamieniające źródło energii na odnawialne lub wysokosprawną kogenerację. Tylko wydatki na tak rozumiane przedsięwzięcie wchodzą do ulgi termomodernizacyjnej.
Hasło 21. ZUM: Lista zielonych urządzeń i materiałów prowadzona przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej: zebrano na niej sprzęt i materiały zweryfikowane pod kątem wymagań technicznych programów dofinansowania. Zakres obowiązku korzystania z listy opisuje dokument programu.

Czego ta strona nie robi

Słowniczek tłumaczy pojęcia i nie zastępuje rachunku. Nie podajemy cen energii, nie dobieramy mocy instalacji, pojemności magazynu ani taryfy. Kto potrzebuje liczb dla własnego zużycia, znajdzie kalkulator na autokonsumpcja.pl.

Źródła

Adresy odczytane 16 sierpnia 2026 r.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska, „Nowy system rozliczeń dla prosumentów — net-billing”, gov.pl/web/klimat.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, „Jak zwiększyć efektywność w systemie net-billing?”, gov.pl/web/klimat.
Ministerstwo Finansów, „Ulga termomodernizacyjna PIT”, podatki.gov.pl.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, program Czyste Powietrze, czystepowietrze.gov.pl.
Art. 4 ust. 11 i 11a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii — depozyt prosumencki, nadpłata i jej pułap.

Stan prawny na sierpień 2026 r. · Planeta OZE · wyd. Solar Up Sp. z o.o.

To nie jest porada podatkowa ani prawna.