Net-billing krok po kroku

W systemie opustów rozliczano się ilościowo: energia wprowadzona do sieci wracała jako kilowatogodziny, pomniejszone o współczynnik. Net-billing jest rozliczeniem wartościowym — energia wprowadzona i pobrana są wyceniane osobno, każda według innej ceny, a sieć nie jest już traktowana jak magazyn.

Kto zgłosił instalację do 31 marca 2022 r., pozostał w systemie opustów na 15 lat. To rozróżnienie decyduje o tym, które przepisy w ogóle stosuje się do danej instalacji. Znaczenie pojęć takich jak prosument czy autokonsumpcja porządkuje słowniczek pojęć.

Rozliczenie idzie przez konto prosumenckie, które prowadzi sprzedawca energii. Zapisuje się na nim wartość energii wprowadzonej do sieci — w złotych, nie w kilowatogodzinach. Te środki to depozyt prosumencki. Mają dwie cechy:

• służą wyłącznie do opłacenia energii pobranej z sieci — nie pokrywają pozostałych pozycji rozliczenia ani innych zobowiązań wobec sprzedawcy;
• są ważne 12 miesięcy od przypisania do konta — po tym terminie niewykorzystana część nie przepada w całości, tylko staje się nadpłatą do zwrotu w pieniądzu (szczegóły niżej).

Od 1 lipca 2024 r. wartość energii wprowadzonej do sieci liczy się według godzinowej ceny rynkowej (RCE). Oznacza to, że znaczenie ma nie tylko ilość energii oddanej do sieci, ale i godzina, w której to nastąpiło.

Prosumenci, którzy zaczęli wytwarzać energię przed tą datą, mogą pozostać przy średniej miesięcznej cenie (RCEm) — wtedy wszystkie kilowatogodziny wprowadzone w danym miesiącu wycenia się jedną ceną. Przejście z RCEm na RCE wymaga oświadczenia złożonego u sprzedawcy. Dotyczy ono wyłącznie tych instalacji, które w ogóle mogą być rozliczane po RCEm, czyli uruchomionych przed 1 lipca 2024 r.; instalacje późniejsze od początku idą po cenie godzinowej i nie mają czego wybierać.

Do mechanizmu dopisano dwa rozwiązania podnoszące wartość rozliczenia:

• podwyższenie wartości depozytu o 23% za dany miesiąc — kwota z tego tytułu jest przypisywana do konta w miesiącu kolejnym;
• podniesienie pułapu zwracanej nadpłaty do 30% wartości energii wprowadzonej w danym miesiącu dla rozliczanych według godzinowej ceny RCE. Przy rozliczeniu według ceny miesięcznej RCEm pułap pozostaje na poziomie 20%, a przejście na RCE — po oświadczeniu u sprzedawcy — jest właśnie drogą do wyższego pułapu.

Energia wprowadzona do sieci i energia z niej pobrana nie są wyceniane w ten sam sposób. Przy poborze do ceny samej energii dochodzą akcyza, VAT, opłaty dystrybucyjne, opłata OZE i opłata kogeneracyjna. Dlatego kilowatogodzina oddana nie „odkupuje” kilowatogodziny pobranej. Pozycje rachunku rozbieramy na stronie jak czytać rachunek za prąd.

1. Instalacja wprowadza do sieci energię, której budynek nie zużył.
2. Sprzedawca wycenia ją po RCE albo po RCEm, zależnie od tego, który zestaw zasad obejmuje prosumenta.
3. Wartość trafia na konto prosumenckie już podwyższona o 23% — to jeden zapis, a nie dwie osobne kwoty; podwyższenie przypisuje się w miesiącu kolejnym.
4. Za energię pobraną z sieci sprzedawca wystawia rozliczenie według ceny z umowy lub taryfy, wraz z pozostałymi składnikami.
5. Należność za energię pobraną pokrywana jest ze środków depozytu.
6. Środków niewykorzystanych w ciągu 12 miesięcy sprzedawca nie zatrzymuje: stają się nadpłatą, którą ma obowiązek zwrócić w pieniądzu do końca 13. miesiąca. Zwrot jest ograniczony do 20% wartości energii wprowadzonej w miesiącu, którego dotyczy (rozliczenie według RCEm), albo do 30% (rozliczenie według godzinowej ceny RCE). Dopiero reszta jest umarzana.