OZE poza fotowoltaiką

Biomasa to paliwo pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego: drewno kawałkowe, pellet, brykiet, zrębki, słoma. W domu oznacza kocioł, a więc źródło, które trzeba obsługiwać: dostarczyć paliwo, zapewnić mu suchy skład, usuwać popiół, utrzymywać komin.

Trzy sprawy przesądzają o tym, czy takie źródło da się dziś legalnie zamontować:

• Wymagania emisyjne. Programy dotacyjne finansują wyłącznie kotły spełniające określone parametry i wpisane na listę zielonych urządzeń i materiałów (ZUM), prowadzoną przez NFOŚiGW.
• Uchwały antysmogowe. Sejmiki wojewódzkie ograniczają rodzaje paliw i klasy urządzeń, z terminami wymiany starych kotłów. Uchwała obowiązuje niezależnie od tego, czy właściciel korzysta z dotacji.
• Wilgotność paliwa. Spalanie drewna niesezonowanego pogarsza pracę kotła i emisję niezależnie od klasy urządzenia.

Moc możliwa do pozyskania z wiatru rośnie z trzecią potęgą jego prędkości i z powierzchnią zataczaną przez wirnik. To tłumaczy większość rozczarowań przydomowymi turbinami: dwukrotnie wolniejszy wiatr to ośmiokrotnie mniej energii, a mały wirnik zamontowany nisko pracuje w powietrzu zaburzonym przez dach, drzewa i sąsiednie budynki.

Ograniczenia, o których trzeba wiedzieć przed rozmową z instalatorem:

• Lokalizacja. Nizinna działka w zabudowie to zwykle najgorsze możliwe warunki wiatrowe; dane o zasobach wiatru dotyczą wysokości znacznie większych niż przydomowy maszt.
• Formalności. Zakres zgód zależy od wysokości konstrukcji i zapisów planu miejscowego, a odrębne przepisy regulują odległość elektrowni wiatrowych od zabudowy mieszkaniowej. Ich brzmienie było wielokrotnie zmieniane — przed inwestycją trzeba sprawdzić stan aktualny.
• Sąsiedztwo. Hałas i drgania przenoszone przez konstrukcję są realnym źródłem sporów, także wtedy, gdy urządzenie mieści się w normach.

Rozróżnia się dwie rzeczy noszące tę samą nazwę. Geotermia głęboka to wykorzystanie wód termalnych — inwestycja o skali ciepłowni miejskiej, wymagająca koncesji i badań złoża; dla gospodarstwa domowego oznacza co najwyżej możliwość przyłączenia do sieci ciepłowniczej. Geotermia płytka to ciepło gruntu, które służy jako dolne źródło dla pompy ciepła; jej zasady opisujemy w tekście Pompy ciepła — podstawy.

Odwierty pod dolne źródło podlegają Prawu geologicznemu i górniczemu, a zakres obowiązków zależy od głębokości i lokalizacji. To urząd, a nie wykonawca, rozstrzyga, czego wymaga konkretna inwestycja.

Kolektor słoneczny nie jest panelem fotowoltaicznym. Panel wytwarza energię elektryczną, kolektor podgrzewa czynnik, który oddaje ciepło wodzie w zasobniku. To instalacja hydrauliczna, nie elektryczna, i nie ma nic wspólnego z rozliczeniem prosumenckim.

• Kolektory płaskie — prostsza budowa, niższe wymagania serwisowe.
• Kolektory próżniowe rurowe — izolacja próżniowa ogranicza straty ciepła do otoczenia; wymagają staranniejszego doboru i montażu.

Wspólne dla obu jest to, że produkcja ciepła i zapotrzebowanie rozmijają się w czasie: latem nadmiar, zimą niedobór. Dlatego kolektory projektuje się przede wszystkim pod ciepłą wodę użytkową, a nie pod ogrzewanie budynku, i zawsze z drugim źródłem ciepła.

• Biomasa — tam, gdzie jest miejsce na skład paliwa, ktoś obsłuży kocioł i pozwala na to uchwała antysmogowa.
• Wiatr — realnie poza zabudową zwartą, po sprawdzeniu warunków wiatrowych i planu miejscowego.
• Geotermia płytka — przy działce dającej miejsce na dolne źródło i zgodzie na roboty ziemne.
• Kolektory — przy stałym, całorocznym rozbiorze ciepłej wody.

Formy wsparcia opisujemy osobno: programy dopłat oraz ulga termomodernizacyjna, która obejmuje zamianę źródła energii na odnawialne.